RIZA HASGÜL

AYHAN AYDIN

 

Sizce “Halk Ozanlığı” neyi ifade ediyor? Halkın gözü, kulağıdır. Halkın dilek ve istemlerine tercümanlık eden kişidir.

 

Halk Ozanlığının tarihsel geçmişiyle ilgili bilgileriniz nelerdir? Halk ozanları ezilenin daima yanında olmuş, ezenlerin karşısında durmuştur

 

Halk Ozanlığı sizce ne zaman ve nasıl başlamıştır? Halk ozanlığı tarihi çok eskilere dayanmaktadır. Tarihin her döneminde halkının dertlerine tercüman olan insanlar çıkmıştır.

 

Çocukluk döneminizdeki ailesel ve çevresel şartlarınız nasıldı? Çocukluk devremiz köyde geçti. Çevre ile uyum içindeydim

 

Köyde mi, kentte mi doğup-büyüdünüz? Köyde büyüdüm.

 

Öğrenim durumunuz nasıldır? İlkokul mezunuyum.

 

Bir Alevi ocağına bağlı mısınız? Şah İbrahim Veli Sultan.

 

Küçüklüğünüzde ve gençliğinizde cemlerde bulundunuz mu? Bulundum.

 

Dedeler, zakirler, mürşitlerle bir arada yaşadınız mı? Sizce dedeler kimlerdir? Cemlerde bir arada bulundum. Dedeler ocakzadelerdir.

 

En çok hangi ozanların şiirlerinden etkilendiniz? Yedi ulu ozanın şiirlerinden çok etkilendim

 

En çok okuduğunuz ya da dinlediğiniz kitaplar hangileridir? Cenk kitapları ve ehlibeyte ait kitaplar

 

İlk şiir tecrübeleriniz nasıldı? Ne zaman şiir yazmaya başladınız? Geçmiş halk ozanlarının şiirlerinden etkilendim. 1987 yılında daha çok şiir yazmaya başladım.

 

Bade içme gibi bir durumunuz oldu mu? Olmadı.

 

Sizce size bu ilham nasıl geldi? Okuduğum Ehlibeyt ve geçmiş ozanların kitaplarından etkilenerek ilham geldi.

 

Ozanlıkta bağlamanın yeri nedir? Sazsız ozanlık olabilir mi? Ozan hem çalıp hem okuyan demektir. Sazsız ozan olabilir.

 

Bağlama dışında bir çalgı kullanıyor musunuz? Kullanmıyorum.

 

Şiir yazarken özendiğiniz, örnek aldığınız, ozanlar kimlerdi? Geçmişteki halk ozanlarıdır

 

Dünyaya bakışınız, insan, tabiat hakkındaki fikirleriniz nelerdir? 72 milleti bir nazarda görmektir. Doğaya baktığımız zaman tüm canlıların tabiat aleminde yaşadığını doğanın da mevsimlerde canlandığını görmekteyim.

 

Şimdiye kadar katıldığınız yarışmalar hangileridir?  Hacı Bektaş Veli, Abdal Musa, Veli Baba, Keçeci Baba yarışmalarına katıldım.

 

Aldığınız herhangi bir ödül var mı? Abdal Musa şenliklerinde bir ödül aldım.

 

Yayımlanmış kitabınız var mı? Yok.

 

Kasetiniz var mı? Yok.

 

Türk Tarihi hakkında bilgi sahibi misiniz? Evet.

 

İslam Tarihi hakkında neler biliyorsunuz? Bu konuda fazla bilgim yok.

 

Anadolu Aleviliği hakkındaki fikirleriniz, bilgileriniz nelerdir? Anadolu Aleviliği diğer ülkelerdeki Aleviliğin hiçbirisine benzemez. Tarikatta on iki hizmet i tam olarak yürütürler.

 

Sizce Hz. Ali nasıl bir insandı, en önemli özellikleri nelerdir? Hz. Ali’de insanlık üstü bir vasıf vardı. Daima mazlumun yanında olmuştur.

 

Kerbela ve Hz. Hüseyin için neler söyleyeceksiniz? Niçin tüm Alevi-Bektaşi ozanları Kerbela için matem şiirleri yazmışlardır? Kerbela Olayı size ne ifade ediyor? Hz. Hüseyin haklı olduğu bir dava için başını vermiş, yezide biat etmemiştir. Bunun için tüm Alevi ve Bektaşi ozanları haksızlığa uğrayan Hz. Hüseyin için şiirler, mersiyeler yazmışlardır ve Hz. Hüseyin şerefsiz yaşamaktansa şerefli ölmeyi yeğ kılmıştır. Bunun için de devamlı halkın gönlünde taht kurmuştur.

 

Alevi -Sünni farklılaşması ve Alevilerle Sünniler arasındaki kaynaşma hakkında neler düşünüyorsunuz? Biz Aleviler, Alevi Sünni ayrımcılığı yapmadan inançlarımız da hür, birlikte yaşamak istiyoruz.

 

Tasavvuf hakkında neler söyleyeceksiniz? Okumak lazım.

 

Yunus Emre, Seyyid Nesimi, Hatayi, Pir Sultan Abdal gibi ozanların şiirlerini nasıl değerlendiriyorsunuz? Her ozan kendi çağında sömürüye karşı koymuş, halkının yanında yer almıştır.

 

Sizce bu isimler neden ölümsüzler arasına katılmışlardır? Halkın dertlerine çare oldukları sömürüye, düzene, haksızlıklara, zulme karşı oldukları için.

 

Atatürk ismi size neyi ifade ediyor? Atatürk’ün Türk insanına getirdikleri nelerdir?

Atatürk ismi özgürlüğü, barışı, demokrasiyi, hürriyeti kısaca tüm güzellikleri ifade ediyor.

 

Türkiye’nin geri kalmışlığını nelere bağlıyorsunuz? Atatürk’ün kurmuş olduğu laik bağımsız demokratik Türkiye Cumhuriyeti Atatürk’ün bize emanet ettiği şekilde yönetilmediği için ve yönetenlerin şahsi menfaatlerini memleket menfaatlerinin üzerinde tuttuklarından dolayı geri kalmışlık doğal olmuştur.

 

Sizce bu toplumu neler değiştirebilir? Eğitim de köklü bir yenilik yapılması ve fakir halk çocuklarına okuma olanaklarının tanınması ve toplum olarak kültürlü bilgili bir nesil yetişmesi ile olanaklıdır.

 

Sizce demokrasi nedir? Gerçek bir demokrasinin yaşabilmesinin şartları nedir? Demokrasi; din işleri ile devlet işlerinin ayrılması milli gelirin tüm vatandaşlara eşit şekilde sağlanması ile mümkündür.

 

Sizce Halk Ozanları toplumsal olarak ne gibi işlevleri yerine getirmişlerdir? Halk ozanları tarihler boyu halkı için kellelerini verdiler, asıldılar, yüzüldüler ve yakıldılar.

 

Çağdaş dünya ve Türk yazarları hakkında neler biliyorsunuz? Çağdaş dünya demek insanların birbirini sömürmediği hor görmediği ve öldürmediği barış içerisinde yenilikler arayan bir bilgi dünyasıdır. Türk yazarları içerisinde dünyaya mal olmuş birçok yazarımız vardır. Fakat bu yazarlarımız Türkiye’nin imaj sorunu yüzünden laik oldukları yere gelememişlerdir.

 

Günümüz çağdaş Türk yazar ve sanatçılarından birisiyle tanışıklığınız var mı? Evet.

 

Hangi ozan ve ses sanatçılarıyla dostluğunuz var? Arif Sağ, Mahzuni Şerif, Yavuz Top vs.

 

Kitap okuyor musunuz? Evet.

 

Sinemaya, tiyatroya gidiyor musunuz? Zaman zaman.

 

Şimdiye kadar kaç Alevi – Bektaşi anma etkinliğine katıldınız? Hemen hemen tamamına katıldım.

 

Halk ozanlarının genel sorunları sizce nelerdir? Çözümlenebilmesi için neler yapılmalıdır? Halk ozanlarının en önemli sorunu devlet tarafından ekonomik yönden desteklenememesi.

 

Halk ozanlığında ne gibi değişmeler yaşanmıştır? Günün koşullarına göre değişmeler olmuştur.

 

Toplumun ve devletin halk ozanlarına bakışını, yaklaşımını nasıl değerlendiriyorsunuz? Halk ozanlarının toplumla ilgili bir sorunu yoktur. Devlet halk ozanlarına sahip çıkmamaktadır.

 

Halk ozanlarının geleceği hakkındaki fikirleriniz nelerdir? Devlet halk ozanlarına maddi ve manevi destek sağlamalıdır. Gerekirse bir bakanlık çatısı altında böyle bir birim oluşturulmalıdır.

 

Elinizde bulunan ozanlarla, ozanlıkla ilgili kaynaklar hangileridir? Karacaoğlan, Pir Sultan Abdal, Hatayi, Kul Himmet, Nesimi, Yunus Emre, Virani, vs.

 

Hangi ozanların, hangi eserlerini biliyorsunuz? Birçoklarını biliyorum.

 

Halk ozanlarının sorunlarını giderilebilmesi için hangi kurumlar, neler yapabilir? Kültür Bakanlığı.

 

Ozanlara ekonomik destek sağlanması için neler yapılabilir? Ozanların eserlerinin korunması, kasetlerinin, kitaplarının basılabilmesi için neler yapılabilir? Kültür Bakanlığı bütçeden ozanlar için ödenek ayırması ve ihtiyacı olan ozanların desteklenmesi gereklidir.

 

Dedeler, babalarla ozanlar arasındaki ilişkilerin daha yoğun olabilmesi için neler yapılabilir? Sık sık toplantılar yapılması gerekir.

 

Bağlı olduğu ocak                             : Şah İbrahim Veli

 

Nüfusa kayıtlı olduğu il                     : Tokat

 

İlçe                                                      : Zile

 

Köy                                                      : Silis (Güzelbeyli)

 

Köyün hane sayısı                             : 250

 

Köyün nüfusu                                    : 2325

 

Köyde yaşayanların sayısı                 : 1820

 

Şehre göç edenlerin sayısı               : 973

 

Köyünüzü çevreleyen Alevi/Bektaşi köyleri var mıdır? Belpınar, Alibağı, Çakır, Çalıköy, Karabalçık, Heriş, Fecirgen, İspolus.

 

Varsa; Piriniz hangi ocaktan gelir? Şah İbrahim Veli ocağından gelir.

 

Rehberiniz hangi ocaktan gelir? Şah İbrahim Veli ocağından.

 

Çevre köylerdeki ziyaret yerleri ve yatırların adresleri: Çeltek Baba türbesi

 

Medeni durumunuz?      Evli.

Eğitim durumunuz?        İlkokul mezunu.

 

Eşiniz Alevi mi, Sünni mi? Eşiniz Alevi ise dede kızı mı, talip kızı mı? Eşim Alevi, talip kızı. Talip dede kızı ile evlenemez.

 

Oğlunuz evliyse, eşi Alevi mi, Sünni mi? Aleviyse dede kızı mı, talip kızı mı? Alevi talip kızı

 

Kızınız evliyse, eşi Alevi mi, Sünni mi?Kızınızın eşi dede oğlu mu, talip oğlu mu? Üç kızım var üçü de evli, Alevi talip oğlu.

 

Kaç yaşındasınız? 68 yaşında.

 

Mesleğiniz ya da işiniz nedir? Uzm. J. Cvş. Emekliyim.

 

Şu anda hanenizde (evinizde) kaç kişi bulunmaktadır? 3 kişi.

 

Halen kiminle birlikte oturuyorsunuz? Eşim, kızım ve ben.

 

Sizce Türkiye’de ne kadar Alevi/Bektaşi vardır? 27 milyon.

 

Bağlama gibi bir çalgı kullanabiliyor musunuz? Evet.

 

Hangi Alevi Bektaşi anma etkinliğine katılırsınız? Abdal Musa, Hacı Bektaş Veli, Veli Baba, Keçeci Baba.

 

Muharrem orucunu ne zaman ve ne kadar tutarsınız? Kurban bayramından 20 gün sonra 12 gün tutuyoruz.

 

Hızır orucunu ne zaman ve ne kadar tutarsınız? 13 Şubat’tan itibaren 3 gün tutarız.

 

Hz. Ali’nin doğum günü olarak hangi günü kabul ediyorsunuz? 21 Mart Nevruz.

 

Söyleşi: 2000