HATT-I HUMAYUN ÇEVİRİSİ

HATT-I HUMAYUN ÇEVİRİSİ

 

YAZI               : 18 Zilhicce sene 1245 (Mayıs 1830) padişâh 2. Mahmut dönemi, dört yıl önce BEKTÂŞÎ tekke ve zâviyelerinin kapatılması, bazılarının yıkılıp yerle bir edilmesine başlandı. Tekkelerin taşınır taşınmaz mal varlığı devlet tarafından ucuz ucuz isteklileri satıldı. Bayındır olan yerler yıkıntılığa döndü

KİMDEN        : Divân-ı Hümayûn’dan,

 

KİME              : Çirmen (Bulgaristan’da) Kaymakamına,

 

KONU              : 2. Mahmut’un buyruğu ile kapatılan Dimetoka (Yunanistan’da) daki KIZILDELİ (Seyyid Ali) SULTÂN ZÂVİYESİ’nin taşınmaz mallarının isteklilere satıldığı, elde edilen paranın devlet hazinesine teslim edildiği

 

 

AÇIKLAMA

 

Dimetoka’da bulunan Kızıldeli Sultân Zâviyesine bağlı iki tekke 24 pare köy bulunmaktadır, bunlarda bulunan: 1458 dönüm tarla, 70 dönüm bağ, 55 dönüm çayır, 30 dönüm koru, 25 dönüm orman, 8 dönüm dut bahçesi, 117 dut ağacı, 3 dut bahçesi, 2 meyve bahçesi, 2’şer göz 6 adet, 3’er göz 1 adet, 4’er göz 1 adet, 1 adet su değirmeni, 3 adet kullanılmayan değirmen ocağı, birkaç odalı 6 bina, 1 çelik, bir un, birkaç gözlü 4 anbar, 4 samanlık, 5 iribaş hayvan sayası (ağıl) 3 fırın, 2 aba dolabı, 4 kiler, 1 yağ-hane, 1 sabunhane, 1 bakkal dükkanı, 1 nalbant dükkanı ve 1 mezra satışından 73 600 kuruş (736) lira elde edilmiştir.

Bu yukarıda taşınmaz malların satışında başka: 2500 küçükbaş, 200 iribaş hayvan, 40-50 hergele(yük ve binek hayvanı), 20-30 çift kara sığır da satılmıştır, bunlardan elde edilen para belirtilmemiştir. Atlara ilişkinse hiç bilgi verilmemektedir oysa C. İktisat No 1775 belgede, Bektâşî tekkelerinden toplanan bu atların Karacabey harasına ulaştırılınca %40.57’si telef olmuştur.

 

BELGE: BOA-Ali Emiri tasnif 2. Mahmut, No: 9950 Hatt-ı Hümayûn

 

MÜLK-NÂME-İ HÜMAYÛN YAZILA Kİ,

 

Anadolu ve Rumeli câniblerinde olan bi-l-cümle BEKTÂŞÎ Tekaya ve zevaya (tekkeler, zâviyeler)’larında fakat türbe mahalleri ibka (önceki halinde bırakma) olınarak maa-da mahallerinin hedmiyle (yıkılmasıyla) derunlerinde olan mülhidlerin (Allah’ı inkâr eden) tard-ı teb’i di ve bil-i-cümle emlâklerini taliblerine fruhtı (isteklilerine satılması ) cahib-i miriden fiatiyle bi-l müzayede taliblerine fruhtı ve maa resm-i dellaliyye muaccelatının (peşin) mukataa hazinesi (hazineye ait geliri kiraya verilmesi) irsâli babında şeref-riz-i sudur (şeref veren ) olan  Hatt-ı Fümayün-ı şevket-makrun-ı Şah-anem mucibince isdar u tesyar olınan (yazı çıkarılıp gönderilme) emr- şerefim mantukınca (anlamınca) zevay-merkumeden Dimetoka kazasında KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ’nin emlâki mahallinde ma’rifet-i şer ve Çirmen Kaim-makamı Sbık Mir-i miran-ı Kiramdan Vecihi Paşa’nın inzimam-ı Rey’y-i ma’rifetiyle bi-l müzayede taliblerine fruht olınarak (satılması) hasıl olan yetmiş üç bin altı yüz guruşı muaccelatı maa resm-i dellaliyye esmaniden tahassul ve bir kıt’a defteriyle irsâlini kılınmış olduğunda bahs’a emlâk-i merkume bayi’leri uhdelerine kayd olınarak zabt u ta’rifleri içün lâzım olan Mülk-nâme-i Hümuyunımın i’tası hususunda Paşay-ı muma-ileyhe ba-tahrirat inha ve defter-i mezkûrı (adı geçen) ve hasab edildiği ecilden irsâlı inha olınan muaccelat-ı merkume irad u masraf vechile mukataa hazinesine teslim edilmiş oldığı ve kuyud ve lazime-i sairresi ba’de-lihrac maiyyet-dan-ı rical-i Devlet-i Aliyyem’den Mukataa Nazırı es-Seyyid Abdurrahman Nafiz celle mecduhudan isti’lam olındıkda evval-ı merkumenin olan meblağ-ı mezbur hazine-i merkumenin bayi’leri uhdelerine kayd olınarak zabt u ta’rifiçün başka başka mülk-nâme-i hümayûnım i’tası icab-ı maslahatdan idüğini i’lam itmekle mucibince başka başka mülk-nâme-i hümuyunım i’ta olınmak babında takrir-i Fermân-ı ali-şanım sadır olmağın salifü-z –zikr (adı geçen) Dimetoka kazasında KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ’nin Fidan Emlâkı Yılancık nam mahalde kain Akçahisar nehri üzerinde bir bab çeltik anbarı ve bir aded deri-hane ve bir ahur bir odalı müştemel iki göz bir kıt’a asiyab (su değirmeni ) ile kur-bunda (yakınında) Seyyidoğlu Ocağı dimekle ma’ruf muattal (kullanılmaz) iki göz bir bab değirmen ocağı senevi on beş guruş icare ve binyedi yüz elli guruş muaccele (peşinat) ve değirmen-i mezkûre merbut nezdinde kain yirmi dört dönüm bir kıt’a tarlası üç yüz elli guruş ki, cem’an iki bin yüz guruş muaccele ile Dimetoka kazasında Kulfaklar karyesinde sakin Hüseyin ibn-i Salih nam kimesneye fruht olınmış olmakla merkum hakkında mezid-i inayet (çok lütuf) pad-şahanem zuhura gelüb işbu bin iki yüz kırk beş senesi (1245/Mayıs 1830) Zilhicce-i şerifin on dördünci güni tarihiyle müverrih işbu Mülk-nâme-i Hümayûn-ı-inayet makrunım virdim ve BUYURDIM Kİ, merkumın teslim edildiği muaccele-i mezkûr mukabili değirmen ve irad mezkûrlar milk ber vech-i mülkiyet vakf ise vakıf tarafından aksine ve hakk-ı şartıyle ile zabt ve ta’rifine kimesne tarafından esbab ve vechen mine-l-vucuh ferd dahl-i taarruz ve mani müzahim kılmayalar ve .bu Mülk-nâme-i Hümayûn yazılmağa işbu tezkere virildi.

 

Fi 18 Zilhicce sene 1245 (mayıs 1830)

 

Salif-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ’nin emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi KIZILÇAL karyesinde kain Toduru değirmen demekle ma’ruf iki göz bir kıt’a değirmen ve bir aded aba dolabı ve bir kilar ve bir göz anbar ve bir kıt’a koru ve yine Akçahisar şehrinde değirmen-i mezkûre karib (yakın)  Saatçı Değirmeni demekle arif (tanınan) muattal iki göz değirmen ocağı on bir dönüm tarla iki yüz elli guruş muaccele ile dimetoka sakinlerinden es-Seyyid Osman İbn-i Yusuf uhdesinde karar olınmabı üzere merkumın uhdesine kayd olınub zabt u ta’rifiçün ber-siyak (uygun olarak) Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi minhü (yukarıda tarih)

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN’ın ZAVİYESİ’nin emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi Derbend-ı Kebir (Büyük Derbend) kurbunda kain bir göz bir aded değirmen ve on dönüm koru ve mahal-i mezkûrede muat tal küçük Değirmen Ocağı dimekle arif bir göz değirmen ve on dönüm koru ve mahal-i mezkûrede derbend-i Kebir karyesi zimmilerinden ber-vech iştirak iki yüz elli guruş muaccele ile karar itmekle muma-ileyh mersumin üzere kayd olunarak zabtu ta’rifleriçün ber-siyak başka başka Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ’nin emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi bir göz  delikli değirmen Dimetoka sakinlerinden Sarac? İbn-i Şakir uhdesinde dört yüz elli guruş muaccele ile karar kılınmakla karar olınması üzere merkumın uhdesine kayd olınarak zabt u ta’rifiçün ber-siyak başka Mülk-nâme-i Hümuyun yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ’nin emlâkında yine kaza-i mezbure tabi Meydan-ı Bala’da vaki dört dönüm dut bağçesi Sarı Dere Cemaatı’ndan Mahmud ve Rabalar Cemaatı’ndan Molla Mehmed ve Yusuf ve Karaviran’dan Markin oğlu Gatli ve Köseler’den Bektâş ve Ömerler’ de Karaoğlu Ali Ruşitlerden Emiroğlu Ali namdan kimesneler üzerinde ale-l-iştirak (birlikte) bin iki yüz guruş muaccele (peşinat) ile karar itmekle karar olınması üzere merkumanın (adı geçenlerin) uhdelerine kayd olınarak zabt u ta’rifleriçün ber-siyak Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ’nin emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi Meydan-ı Bala’nın yetmiş kıt’a olaram bin yüz yirmi bir dönüm (okunmadı) tarlaları ve yirmi kıt’a otuz bir dönüm çayırları dahi bi-l cümle ebniyesiyle (binaları) vakıf kuralarından (vakıf köyleri) Sarı dereli Mahmud ve Ömerler’den Ca’fer oğlu Ahmed ve aşağı mahalle’den Kaşıkçı Mehmed ve Babalar’dan Mehmed Fakirler’ den Köseoğlu Yusuf naman üzerlerinde ve Meydan-ı mezkûr merbutatından elli beş dönümbağ çarkı merkumun üzerlerinde iki bin üç yüz guruş muaccele ile merkumun uhdelerinde karar itmekle karar olınması üzere merkumanın uhdelerine kayd olınarak zabt u ta’rifleriçün ber-siyak Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ’nin emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi MEYDAN emlâkinden Çekirdekli toprağında vaki üç göz bir kıt’a değirmen ve üç oda ve dört göz ambar ve bir adet dakik (un) ambarı  ve bir aded öküç ahurı ve bir kiler ve bir saman-hane ve bir fırın ve tarlası derunünde bir aded meyve bağçesi ve dört dönüm bağ ve otuz dört dönüm tarla Dimetoka sakinlerinden es-Seyyid Behnan İbn-i Yusuf üzerinde altı bin beş yüz guruş muaccele ile karar itmekle karar olınması üzere merkumın uhdesine kayd olınarak zabt u ta’rifiçün ber siyak başka Mülk-nâme-i Hümayün yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi AKALAN karyesi toprağında vaki dört göz yazıcı Değirmeni ve bir oda ve bir kilar ve bir aded öküz ahurı ve bir aded saman-hane ve altı göz anbar ve bir aded fırın-ı dakik(un fırını) bir aded samah-hane ve bir oda ve oda-i mezkûr kurbiyyetinde (yakınında) iki dutlık bağçesi oda verasında (arkasında) iki dud bahçesi ve on dönüm koru ve iki dönüm bağ kaza-i mezkûre tabi DİVÂNE MUSLİ karyesi sakinlerinden Hacı Hasan Ali Bin Muhsin uhdesinde on üç bin guruş muaccele ve değirmen-i mekur merbutatından kırk üç dönüm tarla üçyüz guruş muaccele ki on üç bin yüz guruş muaccele ile merkumın uhdesine kayd olınarak zabt u ta’rifiçün ber-siyak Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi DERBEND-İ SAGİR (küçük Derbend) kurbunda (yakınında) dervişâne mahsus iki göz bir kıt’a değirmen ve değirmen-i mezkûr harh (ark-su oluğu) kenarında yüz on yedi aded dut haşebarı (fidan) ve şeytan Köprüsü deresinde değirmen-i mezkûre karib (yakın) bine iki göz muattal değirmen ocağı keza-i mezbure tabi Çavuşlu karyesi sakinlerinde Osman İbn-i Mehmed Emin uhdesinde iki bin ikiyüz elli guruş muaccele ile karar itmekle karar olınması üzere merkumın zabt u ta’rifiçün ile karar itmekle karar olınması üzere merkumın zabt u ta’rifiçün ser-siyak başka Mülk-nâme-i Hümuyun yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi DERBEND-i SAGİR kurbunda (yakınında) bir aded yağ-hane bir aded sabun-hane ve bir aded bakkal ve bir aded-bend dükkânı Dimetoka kazası mütemekkinlerinden Bakkal Hırisati ve Kranik ve Kostanti ve Todosoy üzerlerine kayd olınarak zabt u ta’rifleriçün ber-siyak Mülk-nâme-i hümayûn yazıldı

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ emlâkinden yeni kaza-i mezbure tabi MEYDAN KIRGÖR kurbunda dört dönüm dut bağçesi, karye-i mezbur sakinlerinden Sarıoğlu Kalko ve Mango oğlu Histopo ve Topaloğlu Fetri ve Yuvan Çuryacı namun zimmiler üzerine bin iki yüz guruş muaccele ile karar itmekle karar olınması üzere merkumanın uhdesine kayd ve ta’rifiçün ber-siyak başka Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifüz-z-zikr Kızıldeli SULTÂN ZÂVİYESİ emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi mahrusa-i Edirne (büyük şehir Edirne )’de vaki Cisr-i Cedid (Yeni köprü) kurbunda (yakınında) ma’lume-l-karda senevi iki yüz elli guruş icareli bir aded yıkama-hane Edirne sakinlerininden Basmacı esnafından Ahmed nam kimesne uhdesinde üç bin guruş muaccele ile karar itmekte karar olınması üzere merkumın uhdesine kayd olınarak zabt u ta’rifiçün ber-siyak başka Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ’ nin emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi ZİRAKALAN (aşağı kalan) kurbanda vaki Çölkoru Çiftliği ve bir aded oda üç aded saman-hane ve iki öküz ahurı ve bir matbah ve bir kilar ve bir fırun ve bir saya (ağıl) ve yüz elli dönüm tarla Çelebiler Cemaatından Sipahioğlu Molla Hüseyin üzerine altı bin guruş muaccele ile karar itmekle karar olınması üzere merkumın uhdesine kayd olınarak zabt u ta’rifiçün ber-siyak Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ’nin emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi TİMUR VİRAN karyesi kurbunda üç aded oda ve üç dönüm bağ ve beş dönüm koru e merbutatından olarak nezdinde elli üç dönüm tarla bin yüz guruş muaccele ile karye-i mezbur sakinlerinden Topçu Mehmed üzerinde karar itmekle mucebince merkumın uhdesine kayd olınarak zabt u ta’rifiçün ber-siyak başka mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi MÜRSEL BABA emlâkinden Kanlı Bağlar kurbunda on iki dönüm tarla ve Sarı Bayır’da altmış altı dönüm diğer tarla ve Arikod mahallesinde yirmi sekiz tarla ve İshak Paşa toprağında altı dönüm tarla ve Çomarlık Adasına dört dönüm diğer tarla ve Koru toprağında yirmi beş dönüm orman tarla ve Abdal toprağında iki dönüm tarla ve Arkın Çeşmesi kurbunda bir dönüm tarla Gül nam mahlade on altı dönüm çayır kasaba-i mezbur sakinlerinden Binuzuratlı Topçu Mehmed üzerinde üç bin beş yüz guruş muaccele ile karar itmekle mucibince merkumın uhdesine kayd olınarak zabt u ta’rifiçün ber-siyak başka Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ Sultân emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi KORUCI karyesi toprağında beş kıt’a kırk beş dönüm tarla ve sekiz dönüm çayır ve bir bab oda ve bir ahur karye-i mezbure mütemekkinlerinden Ece Risto zimmi ve Garemiş Oğlu ve Kirbazı Oğlu Paskal zimmiler üzerinde bin iki yüz guruş muaccele ile karar itmekle mücebince mersumlar üzerlerine kayd olınarak zabt u ta’rifleriçün ber-siyak başka Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr Kızıldeli SULTÂN ZÂVİYESİ emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi TAVUKYEMEZ BAĞLARI’ında üç dönüm tarla ve Kaya Bağlarında iki dönüm bağ Hüseyin Bin Ali üzerinde beş yüz yirmi guruş muaccele ile karar itkemle mucibince merkumın uhdesine kayd olınarak zabt u ta’rifiçün ber-siyak başka Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi Minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ emlâkinden Edirne kazasına tabi ve DERBEND_İ SAGİR karyesi kurbunda AKÇA İBRAHİM MEZRAASI Edirne sakinlerinden Mehmed Sa’id İbn-i Ârif uhdesinde iki bin guruş muaccele ile karar itmekle mucebince menkumlın uhdesine kayd olınarak zabt u ta’rifiçün ber-siyak başka Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı.

 

Fi minhü

Salifü-z-zikr KIZILDELİ SULTÂN ZÂVİYESİ emlâkinden yine kaza-i mezbure tabi MEYDAN-I ZIR (aşağı meydan) civarında altı kıt’a otuz dönüm KUZU ÇİFTLİĞİ kurbunda yirmi beş dönüm ve GÖKÇE PINAR kurbunda bir dönüm bağla atlı dönüm bağ Hasan İbn-i Ali Üzerinde bin altı yüz seksen guruş muaccele ile karar itmekle mucibince merkumın uhdesine kayd olınarak zabt u ta’rifiçün ber-siyak başka Mülk-nâme-i Hümayûn yazıldı

Fi minhü başka başka yazılmıştır

 

 

Kaynak: Ahmet Hezarfen, Tarihi Belgeler Işığında Kızıldeli Sultan (Seyit Ali Sultan) Dergahı, CEM Vakfı Yayınları: 14, İstanbul 2006, Sayfa: 93-104