HACI BEKTAŞ EVLADINDAN KALENDER’İN AYAKLANMASI

HACI BEKTAŞ EVLADINDAN
KALENDER’İN AYAKLANMASI

 

YAZI

Evahir-i (20-30) Cemaziye-l- evvel 933 (Şubat 1526) yılı, Padişah Kanuni Süleyman dönemi, Sadrazam: İbrahim Paşa’dır. O yıl, padişah Nisan ayında Macaristan seferine çıktı. 29 Ağustos’ta Mohaç Meydan Savaşı oldu, 11 Eylül’de Budin’e (Budapişte) girildi, 3 yıl sonra 27 Eylül – 16 Ekim 1529’da 1. Viyana Kuşatması.

 

 

KİMDEN

Solakzade Tarihi – Maarif Nezareti tarafından Bab-ı Ali civarında (Mahmud Bey) Matbaası’nda 1297 yılı bastırılmış. S. 464-465 (Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan başlayıp padişah İbrahim’e kadar)

 

 

VAK’A–İ DİĞER

Vilayet-i penah Hacı Bektaş Veli sırrıhü-l – aziz evladından ol hankah-ı hidayet emcadından (onur sahibi) geçinen Kalender nam güm-rah-ı (yolunu şaşırmış) Işık namında ba’z-ı bed-mezheb (yanlış yol) ve divane meşreblerin ığvasiyle başına nice müfsidleri üşürüb Mehdi-i Zaman (zamanın mehdisi) deyu kendüyi halkın diline düşürüb alemler (bayraklar) kaldırub ve tabl (daul) ve nakkareler (çalgı) çaldırub yürüdü.

Mezbur Kalender Hacı Bektaş Veli’nin Kadıncık Ana’dan burnu kanı damlasıyle olan nefis oğlu Habib Efendi evladından olmağla hayli kuvvet ve kudret sahibi idi. Etraf-ı eknafdan ser ü samanı burniler ve Abdal Torlaklar ve mülhid (sapık inançlı) meşrebler ve bi-mezhebler (mezhebsizler) ve bed-fialler (kötü iş yapanlar) hevasına mütabaat (arkasına takılma) idüb yanına cem olan gümrahlar otuz binden mütecaviz idüği tahkika irişdi.

Nazm: Bir yere geldi nice eşkıya-Mülhid-i mazburı idüb bi-şiva her biri şemşirini sertiz idüb-Hançer-i perranını (uçan) hunriz idüb oldılar ol taife-i bed nihad (rezil) cümle kemer beste-i semt-i fesad (hepsi kötülük yapmaya hazırdı)

Nesir: bu haber pür keder (keder dolu) padişah-ı reaya-perver (kulları seven padişah) hazretlerine vasıl olıcak ale-l-fevr (hemen) emr-i alileri ile Vezir-i A’zam İbrahim Paşa efham (şeref sahibi) serdar ta’yin olunub üç bin yarar kar ü zar ve kar-güzar (becerikli) yeniçeri gazileri ve iki bin mikdarı şecaat-ı şiar (cesur) bölük halkı maan koşulup mezburların üzerine azimet (gitmesi) ferman kılındı ale-l-husus icab ettiğine göre beylerbeylerden ve sancak beylerinden murad itdüğini istihdam eylemek buyuruldu. Serdar-ı ali mikdar hazretleri dahi tayy-ı merahil (konak ve menziller) ve kat-ı menazil iderek anadolu Beğlerbeğisi Behram Paşa ve ona mensub olan ümera ve sipah ve zuema ve Karaman Beğlerbeğisi Mahmud Paşa ve anin dahi zir-i fermanında olan erbab-ı timar cenk-azma (çok savaş görmüş) içün mezkur bağiler (eşkıya) üzerine gönderildi. Sahife nam sahray-ı vası’ada mukabil olub merdane uruşdılar ve şirane duruştular (arslan gibi) tarafeynden birbirlerine dikkatle hücumlar olub ahir kar bi-hikmetillahü-l-kahhar (yok edici Tanrı) bağıyane nusret ve ganimet ile kam-kar-ı leşker-i sultana (eşkıyaya mutluluk, Sultan’ın askerlerine perişanlık geldi) perişanlık düşub bi-karar umumen tar u mar oldular hatta belada mezkur (yukarıda adları geçen) olan Karaman Beğlerbeğisi Mahmud Paşa ve Alaiye (Alanya) Beği Mustafa Paşa ve birkaç müteayyin (ileri gelen) kimesneler ol ma’rekede şehid oldular ve indellahi menazil-i ulyaya dest-i res (ele geçirdiler) ve bi-l- cümle Torlaklar külliyat-ı yarağ (silah) ve bar ve bengah (değerli çadır ve hayme ve hargah (ulu kişilere özgü çadırlar) sahibi oldular ve üryan ve püryan iken giyinüb kuşandılar ve elbise-i fahire (onurlu) ile donandılar.

Bu mertebeden sonra Zülkadirli taifesinin eşrar (azılılar) ve eşkiyası dahi mezburlara karışmağa leşker-i firavan (askerin çoğunluğunu oluşturdu) olub her bir ışık zu’mınca (zannınca) başlı başına sultan oldu (Elbistan yöresine yerleştiler, çok sonra Osmanlı ordusu bunların üzerine yürüyüp Kalender’in taifesini dağıtırak Kalenderi de öldürdüler, bunların hakkından gelenlere padişah tarafından çok para verildi. Bazılarına 20×100.000 akçe ki, 16666.65 krş. Verildi.

 

Not

Bu ayaklanmada Osmanlı ordusunun bozulmasına, Karaman bölgesinde bir çok kişinin elinden timarı alınmıştı, bu kişiler askeriyle birlikte Kalender’e katılmışlardı, sonra timarları verilince Osmanlı’ya katılıverdiler. Kalender’i terk ettiler.

 

Belge Çevirisi: Ahmet Hezarfen

CEM Vakfı Arşivi