ÇİRMEN MUTASSARIFINDAN YAZI

YAZI  

17 Zilhicce sene 1241 (Temmuz 1826), Padişah II.Mahmud dönemi, O yıl Haziran ayında Yeniçeri Ocağı kaldırıldı, bu ocağa bağlı Bektaşi tarikatı sakıncalı görülerek tarikata bağlı kişilerin toplandığı, tören yaptıkları tekke ve zaviyeler yıktırıldı, tekkelerin mal varlıkları ucuz ucuz bazı açık göz kişilere satıldı, şeyhleri Kayseri, Konya , Tire gibi din bilgileri çok olan yörelere Sünni inanç eğitimi almaları için sürgün edildiler.

 

KİMDEN

Çirmen (Bulgaristan’da Mustafapaşa-Svilengrad kasabası yakınında bir kasaba) Mutasarrıfı Es’ad Paşa’dan

 

KİME

Divan-ı Hümayuna kaime (uzun kağıda yazılan buyruk)

 

KONU

Mutasarrıfı Sapık inançta olan kişilerin toplanma yeri olan BEKTAŞİ TEKKELERİ’nin İstanbul’da yapıldığı gibi Çirmen sancağında (Eski Edirne vilayeti) kilerinin de yıkılıp yerli bir edilmesi için önce Padişahın yüce emrinin beklendiği, gelir gelmez Dimetoka İlçesinde KIZIL DELİ SULTAN TEKKESİ bir sorun için tekkelerin şeyhleri firar etmesine meydan vermemek için güya bir arazi anlaşmazlığı varmış gibi uydurma bir sorun için  tekkelerinşehleri merkeze çağırılarak orda tekkelerin mal varlığı soruldu, alınan yanıt: Tekkenin 24 adet köyü, 7 su değirmeni, 2500 küçükbaş hayvan, 200 baş sığır, 40-50 adet hergele, 20 çift öküz, değirmenci, çoban, sığırtmaç, bekçilerden başka 40-50 kadar tekkenin hizmetinde olan dervişler, bu 24 adet köylerde 800 kişi tekkenin ER-ZADELERİ olduğu, bunların çoğunun vergiden bağışlandığı gibi bu tekkelerin gelirinden yararlandıkları. Tekkelerin birkaç yüz odalık meydan evleri olduğunu, Tekke Şeyhleri merkezde tutuklandıkları, yeniçeri eşkiyası aramak bahanesiyle Dimetoka’ ya 70-80 atlı gönderildiği, bunlar tekkeden mal kaçırılmasına engel olacaklarını rapor etmektir.

Padişah, mutasarrıfın “arazi anlaşmazlığı” uydurmasını çok beğendiği, “Gecikmeden yapılacak panayır ve MATEM AYİNLERİNE engel olun” diyor.

 

BELGE

BOA-Hatt-ı Hümayun, II. Mahmud No 17411

 

Çirmen Mutasarrıfı Es’ad Paşa’nın işbu kaimesiyle diğer şukkası ve defter-darın takririyle evrak-ı saire manzur u ma’lum-ı hümayunım olmışdır müşarün  ileyh Bektaşi şeyhlerini tarafına celb ve ihzar içün güzel zemin bulmış kaldı ki müşarün ileyhin iş’arı üzere panayır ve MATAMLERİ’nin takribi cihetiyle geçikdirmeyüb heman iktiza iden emri ısdar ve irsal olınmak lazımdır Rumeli canibine halen mir-ahur-ı evvel Ali Bey’den münasibi hatırıma gelmez mir-i muma ileyh hususı mezkure mübaşir ta’yin kılınarak ma’iyyetine başmuhasabadan bir mütefennin katib terfik ve Pirlepeli Ahmed Efendi müvella olarak irsal ve Anadolu canibine dahi Cebecibaşı Esbak Ali Ağa mübaşir ve Çerkeşli Mehmed Efendi müvella ta’yin ve bunların dahi ma’iyyetlerine baş muhasebeden kezalık bir hünerli katib terfik ve müvella efendilere üçer bin guruş harc-ı rah i’tasiyle tarafından müşarün-ileyh Es’ad Paşa’ya iktizasına göre mektub tahrir ve lazım gelen evamirin ısdariyle icrasına ibtidar eyliyesin mir-ahur-ı evvel Ali Bey’den münasibi hatırıma gelmez mir-i muma ileyh hususı mezkure mübaşir ta’yin kılınarak ma’iyyetine başmuhasebeden bir mütefennin katib terfik ve Pirlepeli Ahmed Efendi müvella olarak irsal ve Anadolu canibine dahi Cebecibaşı Esbak Ali Ağa mübaşir ve Çerkeşli Mehmed Efendi müvella ta’yin ve bunların dahi ma’iyyetlerine başmuhasebeden kezalık bir hünerli katib terfik ve müvella efendilere üçer bin guruş harc-ı rah i’tasiyle tarafından müşarün-ileyh Es’ad Paşa’ya iktizasına göre mektub tahrir ve lazım gelan evamirin ısdariyle icrasına ibtidar eyliyesin mir-ahur-ı evvel Ali Bey mübaşir nasb u ta’yin kılınmış oldığından halen Kapucu Kethudası Derviş Bey mir-ahur evvelliğe ve Mir-ahur Sani Musa Ağa Kapucu kethüdalığına mir-ahur Sanilik dahi Davud-paşa Kışlası bina emini Mehmed Ağa’ya tevcih olınarak iktiza iden hile

 

Belge Çevirisi: Ahmet Hezarfen

CEM Vakfı Arşivi