ARNAVUTLUK’TAKİ AYAKLANMAYA TEKKELERDEKİ ŞEYHLERİN DE KATILMASI

ARNAVUTLUK’TA OSMANLI DEVLETİ’NE KARŞI AYAKLANMAYA TEKKELERDEKİ ŞEYHLER DE KATILDI

 

YAZI  

31 Mayıs sene 1327 (13 Haziran 1909) Padişah 5. Mehmet Reşad zamanıdır. O yıl Arnavutluk’ta Elbasan kasabasında Arnavutların Milli kongresi yapıldı. Bundan bir yıl sonra Osmanlı Devleti’ne gücenen Arnavutluk ve Makedonya hakkını hoşnut etmek için Padişah 5.Mehmet Reşad 15 Haziran’da Rumeli gezisine çıktı. 16-17 Haziran Cuma günü Kosova’da Müslümanlarla Cuma namazı kıldı.

 

KİMDEN

Tepedelen Kaymakamı, Ergiri (Arnavutluk’ta) Polis Memurunun birlikte verdikleri rapor,

 

KİME 

Bab-ı Ali’ye,

 

KONU           

1909 yılı Arnavutluk’ta Osmanlı devleti’ne karşı başlatılan ayaklanmada BEKTAŞİ TEKELERİ’ndeki Şeyh‘lerin de katıldıkları. (1)

 

BELGEDEKİ METİN 

TEPEDELEN KAYMAKAMI İLE ERGİRİ POLİS ME’MURUNUN MÜŞTEREKEN VERDİKLERİ 31 Mayıs 1327 (13 Haziran 1909) TARİHLİ RAPOR SURETİDİR

İhtilal çıkarmak üzere bir takım propagandaların Tepedelen (Arnavutluk’ta) e tabi Karahacı ve Livan karyelerinde birer lira aylıkla gönülleri Arnavut yazdıkları cezalanması üzerine tahkikat icrası zımnında ba-emr-i mutasarrıf-ı efhami şehr-i Mayıs’ın 28.Cumartesi günü Karahacı karyesine gidildi yapılan tahkikat neticesinde: ….Livan karyasine gidilerek doğruca Halveti Dergahı Post-nişini Şeyh Ali Efendi’nin yanına birkaçz Gega (Hıristiyan Arnavut, Toksa: Müslüman Arnavut) geldiği, karye hakkında birkaç kişiye tesadüf ederek bunlara: “Siz devletten mi yoksa bizden misiniz ? demelerine karşı köylülerden biri “Biz Devleti tanırız “ diye i-ta-i cevab etmesi üzerine (1 Cem Dergisi No: 60, Nathalie Clayer “ARNAVUT BEKTAŞİLİĞİNİN YÜKSEK MEVKİLERİ”

Gegalardan biri yedindeki tüfenkle merkume katl eylemek istemiş ise de muvaffak olamadığı istihbar edildiği….

Oradan Rabi’a karyesine azimetle Muhtar Hüseyin ile köyün ileri gelenlerinden Şahin Bin Çeru ve Bektaşi Şeyhi Baba Hüseyin’in ma’lumatlarına müracaat olundukta köylerine bu kabil adamlar kat’iyyen geldiklerini ifade eylemişlerdir.

Müteneffian (nüfuzlu kimse) dan o civarda Koçtan karyesine ikamet eden BEKTAŞİ ŞEYHİ BABA AHMET EFENDİ’ninde ma’lumat ü müşaveratına müracaat olunmak iktiza eylediğinden biri Görice (Koritse) diğeri Kolonyalı ve birisi de İlbasanlı üç Gega’nın oralara geldikleri-Ahaliye Osmanlı Devletini tanımalarına ilişkin propaganda yaptıkları…. …civar kura halkını igfal etmelerinin imkanı olmadığı ve Tepedelen kasabasının Beledi Reisi Sa’dullah Efendi ile Derviş Vehbi’nin tahrikat ve teşvikatından geri durmadıklarını ve Drogot ve Mecdigoran’da Ali ve tahsil Me’muru Avlonyalı İsmail Efendi’lerin serian becayişlerinin icrası ve Tepedelen Reji Me’muru İbrahim Efendinin azliyle yerine Jenderme mülazimliğinden mütekaid Ergirili Hüsrev Efendinin ta’yini ve Tepedelen’in BEKTAŞİ ŞEYHİ AHMET BABA’dan gayri liva (sancak) dahilindeki bi-i-cümle Bektaşi meşayihi başlarında Klisu-ralı Ahmet Baba olarak erbab-ı mefsedete kuvvetü-z-zahr (bozgunculuk yapanların yedekleri) olmalarıyle bunlar hakkında da ber-ayare-i müessir ittihazı ve Arnavut kavminden olan telgraf muhabere me’murlarının vakit zayi eylemeksizin acilen tebdilleri muvafık hal ü maslahat olacağı yolunda beyan-ı mutalaat itmiş ve buna dair olan Fi Haziran sene 1327 (14 Haziran 1909 tarihli mahrem (gizli) işaretlü tahriratı sureti dahi “33” rakamiyle takdim edilimştir.

 

BELGE

BOA: D.H.M.T.V 7/36 2 adet belge

 

BU BELGELERLE İLGİLİ

1-CEM DERGİSİ, No.: 61’de Zarfent Mehmet Makedonya’da Bektaşi Tekkelerinde gizlemesi s.30

 

2-CEM DERGİSİ: No: 63’te Ahmet Hezarfen’in çevirisi “Üsküp ve Kırçova Kadılarının “Bektaşi Tekkelerinin yıkılması için i’lamlar

 

 

Belge Çevirisi: Ahmet Hezarfen

CEM Vakfı Arşivi