YAZI

23 Şeval sene 1003 (Haziran 1595) padişah 3. Mehmet dönemi, sadrazam: Koca Sinan paşa, İran’da Şah 1. Tahmasb’tır.

O yıl, padişah 3. Murat 16 Ocak’ta vefat edince yerine oğlu 3. Mehmet geçti. 3. Mehmet babası derecesinde kadınlara düşkün olmakla beraber annesi Safiye Sultan’ın  etkisinde kaldığından devlet işlerinde başarılı olamadı. O yıllar Osmanlı-Avubturya savaşları sünmekte, Avusturya cephesinde ESTERGON, Eflak’ta YERKÖYÜ (Giurgin) bozgunları oldu. Ertesi yıl padişah seferi çıktı Eğri kal’ası alındı.

Venediklilerle Kapitülasyonlar yenilendi, yüz yıllarca bunlardan kurtulamadık (şimdi de İMF ile Dünya Bankası yakamıza yapıştı)

 

KİMDEN

Padişahtan

 

KONU     

Osmanlı Devleti ile İran arasında, Osmanlıların İran’dan aldıkları Nihavend yöresinde sınır saptamasında çıkan bazı anlaşmazlık, İranlıların çekimser davranması, Osmanlıların daha önce yapılan antlaşmalara dayanarak hak iddia ettikleri.

 

BELGENİN MEALİ

Vech-i münasib olan ile amel olın deyü Ferman olmuşdır.

Bağdad muhafazasında olan Vezir Hızır Paşa’ya HÜKÜM Kİ,

Südde-i saadetime (saraya) mektub gönderüb bundan akdem Bağdad serhaddinin sınır kesilmesi Ferman oldıkda Şah-ı Acem (İran) canibinden Bestam ağa ta’yin olınub sınır ahaliyle söyleşildikde Nihavend fethi esnasında bu canibin tasarrufunda olub güzide (beğenilen) mahsuldar karyeleri gerü Şah-ı müşarün-ileyh tarafına almak isteyüb lakin sınır bu vechile kesilecek Nihavend ile Bağdad arasında yol üzerinde vaki olan nice yerler KIZILBAŞ’ın olmak lazım gelib Nihavend’e çokluk nesne kalmadığı arz olındıkda emr-i şerif varid olub şayed doksan yedi (1588) tarihinde bu canibin tasarrufunda olan yerler ve KIZILBAŞ elinde bulunan yerler KIZILBAŞ tasarrufunda ola deyü Hatt-ı Hümayun-ı saadet makrun cari olub ol hatt-ı hümayun ala makan sahih amel olınub Nihavend’in bu canibi ve ol tarafı vasi (geniş) kul taifesine müzayaka (sıkıntı) gelmiyeceği mezbur (yukarıda adı geçen) Bestam Ağa ile müşavre (konuşma, dayanışma) olındıkda Nihavend canibinde tasarrufda bulunanlar Nihavend’e tabi olsun deyü ehl-i vukuf haber virmekle mezbur Bestam Ağa Şah ile söyleşsin rizaları (razılık) olur ise Şah’dan mühürlü temessük (sened) alub gelüb ana göre sınır kesilir demekle mezbur Bestam Ağa’ya adam koşulub Şah’a gönderildiği arz olınmış idi hayli zamanlar oldı ki Şah tarafından haber gelmemekle ihtimaldir ki, sınır ahvalini Şah canibinden gayr-i vechile arz olınub sınır ol tarafa kesilmek ferman olunursa zira bu canibde mukaddema (önceleri) sınır hakk üzere mevacibi Bağdad’da virilmek müzayıka gelmemek üzere Nihavend yolu üzerinde olan yerleri KIZILBAŞ’a terk eylemek Nihavend içün müşkil olur snır hususu arz olunur ise mukaddema ta’yin olunan Sınır-name’ye havale olunmak lazımdır deyü arz eylediğin ecilden BUYURDIM Kİ, (Boş bırakılmış) vusul (varınca) buldukda bu maddeye tam mukayyed olub zikr olınan husus vech-ı münasib olan ile amel eyliyesin.

 

BELGE

BOA-Mühimme Defteri cilt:73 s.408/895

 

 

Belge Çevirisi: Ahmet Hezarfen

CEM Vakfı Arşivi