RUMELİ’DE TEKKELERİ DENETLEYEN MANASTIRLI

HACI ALİ BEY

 

YAZI   

13 Muharrem sene 1243 (Temmuz 1827) padişah 2. Mahmut dönemi: O yıl 20 Ekim’de İngiliz, Fransız ve Rus donanmaları İnebahtı (Leponto-Yunanistan’da) da Osmanlı ve Mısır donanmalarını yok ettiler.

Yine o yıl Haziran ayında devam eden Türk-Rus savaşında Türkler Varna’ya yakın Kozluca Yassıtepe’de Rusları ağır yenilgiye uğrattıysa da Bükreş’ten gelen General Roth kuvvetlerince yenildiler, ertesi yıllar Ruslar Edirne’ye girdiler.

 

KİMDEN

Eskiden sarayın Mir-ahur-u El-hac Ali bey’in raporları

 

KİME   

Padişah 2. Mahmud’a ariza

 

KONU  

Rumeli’de tekke ve zaviyeleri araştırma ve yıktırmakta görevli Hacı Ali Bey Manastır (Makedonya’da) da görev yaparken oradaki Bektaşi tekkelerinin birinde Derviş Es’ad adında birinin üzerinde bulunan kitapta Kur’an ayetlerini yanlış yorumlayan yazılar çıktığından hemen tutuklanarak günlerce istintak (sorgu) yapılıp mahkeme edildikten sonra şeriat üzere ağır ceza verilmesine ilişkin fetva verildi, bunu şeyhülislam da onaylayınca göğsüne yafta asılarak herkesin gözü önünde idam edildi, bu olayı padişah 2. Mahmut ta çık yerinde bulurken “Bu gibi doğru yoldan sapanlar daha pek çoktur, bunlar araştırılıp bulunsun, sahaflarda halkı aldatıcı şeriata aykırı kitaplar olduğunu işitiyorum, bunlar da toplanıp yakılsın, buyurdu.

 

BELGE

BOA-H.H tasnif No 17438

 

BİSMİLLAHİ

Devletlü İnayetlü Atıfetlü Übhetlü Veliyyü-n-niam Kesirü-l-lüft-i ve-l-kerem Efendim Hazretleri, Paşa sancağı (merkez Sofya daha sonra Üsküp olmak üzere Güney Bulgaristan, ile Makedonya ve Ege Denizinin büyük kısmını kapsayan bölge)ında kain (bulunan) beş adet kazalarda vaki tekayanın (bulanan tekkeler) ber-muktezay-ı me’muriyyet-i (me’murluk gereğince) çakri (kulluk) emlak ve arazi ve saireleri tahrir olunarak (yazılarak) lazım gelen mümza (imzalanmış) defatır (defterler) ve i(lamatı ve çend-i bend (birkaç madde) takrir-i aciz-anem (alçak gönüllülükle anlatma) leffen irsal (mektubla yollamak) savb-ı devletleri kılındığı (devlet büyügüne yollandığı) ve güruh-ı BEKTAŞİYAN’dan ES’AD nam kimesne Medine-i Manastır (Bitolya-Makedonya’da) da tutulub yanında olan eşyası taharri olundukda (aranınca) zuhur iden bir aded kitapta ayet-i kerime (Kur’an-ı Kerim ayetleri) ve kendi tabiatlarına göre kelam ilave ederek ve bu misillü hilaf-ı şer’i (kutsal şeriata karşı) biraz şeyler dahi muharrer olduğundan (yazıldığından) Faziletlü Mevla (kadı) Efendi da’ileri ma’rifetiyle istintak ve tezkiye olundukda (sorguya çekme) inkar yüzünü tutarak tertib-i ceza itmekle bir türlü ser-rişte (ip ucu) alınamamış ise de zikr olunan kitabi müsbet Selanik Mutasarrıfı Devletlü Ömer Paşa Hazretlerinin mühür-darları biraderi Mahmut Bey tarafından İlbasan (Elbasan-Arnavutlukta) da Müderris Zade Yayha Efendi’ye mekrumı liecli-t-tavsiye (tavsiye için) bir kıt’a mektub zuhur itmiş oldığına ve bu vechile (bu nedenle) merkumın (adı geçenin) Rumeli canibinde (tarafında) ikameti ber-vechile (oturtmak üzere) uyalıyacağına binaen bi-l-cümle eşya ve kütüb ve nukud (kitablar ve paraları) ve sairesi ma’rifet-i şer’le taharri (üstü aranarak) olunarak iktiza iden mümza (imzalanan) defter ve i’lam ve marü-z-zikr (yukarıda sözü edilen) kitab ve mektub leffen ve eşyay-ı mezkuresi merkum (sözü edilen kişi) ile maar (birlikte) Manastır kaim-makamı ağa kulları ma’rifetiyle irsal savb-ı veliyyü-n-niamileri kılındığı (padişaha sunulduğu) ve çakerleri (kulları) dahi tarih-i arizamdan (mektubu sundutan) bir gün sonraca paşa sancağının Sofya’ya varıncaya dekkin varılacak kazalarda bulunan tekyeleri dehi rü’yet (görülmek) eyliyerek Vidin (Bulgaristan’da) ve Silistre (Bulgaristan’da) sancaklarına azm ü teveccüh (gitmeye karar vermek) kılınacağı ifadesi vesile-i biraz-ı ubudiyyetim (kulluğu göstermeye neden olacağı olmıydır in-şa-allahü teala lede-l-şerefü-l-vusül-i keyfiyyet muhat-ı ilm-i alileri buyuruldukda ba’de-zin (bundan sonra) çakeri mirü-d-din mehain tevcihat-ı seniyyelerinden dur u mehcur (rutbe verirken unutulmaması) buyurmamaları babında emr ü ferman Devletlü İnayetlü Atıfetlü Übhetlü Veliyyyü-n-niam Kesirü-l-lütf-ı ve-l-kerem efendim hazretlerindir.

 

Fi 13.M.1243 (Temmuz 1827) sene MÜHÜR (Ali)

 

Mir el-hac Ali Me’mur Tahrir-i Husus-ı MEZBUR

(Yukarıda sözü edilen konuları yazmakla görevli Hacı Ali kulları)

 

 

Belge Çevirisi: Ahmet Hezarfen

CEM Vakfı Arşivi