ARTIKABAD (ARTOVA), ZİLE KADILARINA HÜKÜM

 

YAZI

28 Şaban sene 987 (Eylül 1579), Padişah 3. Murad dönemidir, İran’da Safaviler’den 1. Tahmasb bulunmaktadır. Sadrazam Semiz Ahmad Paşa’dır. O yıl Lala Mustafa Paşa ve Özdemir oğlu Osman Paşaların Gürcistan, Şirvan ve Dağıstanın alınması.

 

KİMDEN

Padişahtan

 

KİME

Artıkabad (Artova), Zile kadılarına HÜKÜM

 

KONU 

Artıkabadın Arap köyünden bazı kişilere verilmek üzere İran’dan (Şah Tahmasb) 1500 Flori (11. yy’dan önce Floransa-İtalya’da-basılan altın para üzerinde zambak resmi bulunuyordu) geldiği, bunların kime olduğu araştırılması gerçek olduğu takdirde bu kişilerin haklarından gelinmesi (yok edilmeleri) için Zile kadısı görevlendirilmektedir.

 

BELGENİN MEALİ

Kadı adamisine virildi

Artıkabad ve Zile kadılaran HÜKÜM Kİ,

Sen ki Artıkabad kadısısın mektub gönderib rafız ve ilhad (Ebu Bekir, Ömer ve Osman’ın halifeliğini tanımayan, gerçek inançtan dönen) ile meşhur olub yukaru Canib (İran’da Safaviler ile) ile muameleleri olanları serr tefahhus (inceden ince araştırma) eylemek babında hükm-i hümayunın gönderilmeğin emr-i şerifim mucibince tefahhus (araştırma) olındıkda ARAB nam karyeden Emir Ali oğlu Mansur Halife namına olub ve karye-i mezbureden (yukarıda adı geçen köy) Şah Ali Bin Mansur ve Mehmed Bin Kulı nam kimesneleri şer’-i şarife mahkemeye izhar idüb (çağırıp) Mezkur (yukarıda adı geçen) Mansur’dan sual olındıkda Mansur ve İsmail ve Hasan ve diğer Hasan Halife nam kimesneler bizim emrimizde cem olub bin beşyüz kese flori yukaru canibden (İran’dan) gelen Emir Ali Halifenin ademi Şah Bende’ye teslim itdik ve bundan maada Bozok (Yozgat) ve Tokat ve Artıkabad (Artova) kazalarından üç bin nefer adem defterin mezbur (adı geçen) Şah Bende’ye virüb ol dahi bildirib suret ile yukaru Canibe (İran’a) gidüb ve Yukaru Canib’den (İran’dan) halife namına olan kimesnelere kaftan ve kılıç gelüb Akdağ’da cemiyyet (toplantı) etseler gerekdir deyu cevab virüb ve mezbur (yukarıda adı geçen) şah Ali ve Mehmed’den sual olındıkda inkar ile cevab virüb ehl-i karye Yukaru Canib’de olan Emir Ali Halife’nin akrabasındandır ve rafız ve ilhad (Haz. Ebu Bekir, Ömer, Osman’ın halifeliğini kabul etmeyen, gerçek inançtan dönen) üzeri olub yukaru Canib ile (İran’la) muameleleri mukarrerdir (kuşkusuz vardır) deyu şehadet eylediklerin (tanıklık yaptıkları) sicill eyledüğin bildirmişsiz imdi BUYURDIM Kİ,

(Boş) Vusul buldıkda bu husus muktezay-ı şer-i şerif hakk üzere teftiş eyleyüb göresin kaziyye (olay) arz olınduğu gibi ise onun gibi rafız ve ilhadı (üç halifeyi tanımayıp, gerçer inançtan dönen) şer’la sabit olanların ber-muktezay-ı şer’ kadim haklarından (yok edilmeleri) gelüb emrüm yerine varduğın arz eyliyesin emma bu bahane ile kendü hallerinde SÜNNİ MEZHEB MÜSLÜMANLAR’a hilaf-ı şer’-i şerif (şeriata karşı) teaddi ve tecavüzden (baskı ve saldırıdan) olınmakdan ve rafız ve mülhidlere (Haz. Ebu Bekir, Haz. Ömer ve Haz. Osmanın halifeliklerini tanımayan, sapık inançlı) celb ve ahz içün himayet (onlara yardım, kollama) olınmakdan ziyade hazer idüb (çok sakınma) şer’-i Şarife (İslam şeriatı) muhalif (karşı) kimesneye iş olmakdan (bir insanın başına iş çıkarmayın) be-gayet ihtiraz eyliyesin.

 

BELGE

BOA-Mühimme Defteri, cilt: 40, s. 212/479

 

Belge Çevirisi: Ahmet Hezarfen

CEM Vakfı Arşivi