İKSV: Bireyin kültürel hakları

İKSV, YENİ ANAYASA ÇALIŞMALARINA KATKI AMACIYLA KÜLTÜR ALANINDA ÖNERİLER SUNDU

Bireyin kültürel hakları


© Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Turgut Tarhanlı’nın katılımıyla düzenlenen toplantı sonucunda ortaya çıkan madde önerisi TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu’na iletildi. Öneride, bireylerin kültürel yaşama katılma, erişme ve katkı sağlama hakları savunuluyor.

Kültür Servisi - İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV), Kültürel Yaşama Katılma, Erişme ve Katkı Sağlama Hakkı başlıklı bir anayasa maddesi önerisini, TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu’na sundu. İKSV Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Eczacıbaşı, hazırladıkları öneri ve gerekçe metnini basınla da paylaştı. İKSV’nin, TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu’nca yürütülen anayasa yapım sürecine paralel olarak kültürel yaşama katılma, erişme ve katkı sağlama hakkının anayasaya eklenecek yeni bir maddeyle korunmasına yönelik bir çalışma yaptığı belirtildi. İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Turgut Tarhanlı’nın katılımıyla bir toplantı düzenlendiği ve toplantının devamında yeni anayasa için bir madde önerisi hazırlanarak Uzlaşma Komisyonu’na iletildiği vurgulandı.

İKSV’nin yeni anayasa için hazırladığı öneri ve gerekçe metninde şu noktalar öne çıkarıldı:

4 Devlet kültürel kimliğe dayanarak yapılan ayrımcılığı ve ayrımcılık, düşmanlık ya da şiddeti kışkırtma sonucunu doğurabilecek ulusal, ırksal ya da dini nefret savunuculuğunu önlemek için gerekli tedbirleri alır. Bu amaçla, birey ve toplulukların kültürel kimliklerine bağlı olarak maruz kaldıkları her türlü önyargıyı ortadan kaldırmak üzere medya, eğitim kurumları ve diğer yollarla kamusal kampanyalar yürütür.

4 Devlet, kültürel yaşama katılma, erişme ve katkı sağlama hakkını doğrudan ya da dolaylı yollarla engellemekten kaçınır ve bu hakkın üçüncü kişiler tarafından engellenmesini önlemek ve tam anlamıyla hayata geçirilmesini sağlamak amacıyla her türlü yasal, idari, yargısal ve mali tedbiri alır.

4 Devlet, kültür ürün ve hizmetlerinin varlığını, kültürel demokrasi anlayışı çerçevesinde, temin ve teşvik eder; bunların herkesin fiziksel ve mali açıdan erişilebileceği, toplumun kültürel çeşitliliğine uygun veya uyarlanabilir ve farklı kültürel kimliğe sahip unsurları açısından kabul edilebilir olmasını güvence altına alır ve destekler.

4 Kültürel haklar insan haklarının ayrılmaz bir parçasıdır; diğer haklar gibi evrenseldir; bölünemez, birbirine bağlı ve birbiriyle ilişkilidir. Kültürel hakların tam anlamıyla desteklenmesi ve bu haklara saygı gösterilmesi, insan onurunun korunması ve çok kültürlü ve çeşitliliklerden oluşan bir dünyada, bireyler ve topluluklar arasında olumlu toplumsal etkileşimin sağlanması açısından temel önem taşımaktadır.

4 Devlet, bireyin kültürel kimliğine ve bir topluluğa mensup olma ya da olmama konusundaki tercihine saygı duyar ve kendi seçtiği dil veya dillerde ifade özgürlüğünü, her türlü sanat formu dahil, bilgiyi araştırma, alma ve verme özgürlüğünü de içerecek şekilde tanır. Söz konusu özgürlük bireyin kendi kültürel mirasına ve kimlik uygulamalarına özgürce erişiminin yanı sıra başkalarının kültürlerini öğrenme hakkını da kapsar.

4 Devlet, tüm çeşitliliği ile kültürel mirası korur, geliştirir, zenginleştirir, gelecek nesillere aktarır ve bu alandaki yaratıcılığı teşvik eder. Bu amaçla, tarihi site ve anıtlar ile sanatsal ve edebi eserlerin bakımı, korunması ve restorasyonunu gerçekleştirir, ekonomik ve kültürel kalkınmaya yönelik politika ve programlar ile, başta en dezavantajlı ve marjinal birey ve gruplar olmak üzere, tüm grup ve toplulukların kültürel mirasını korur.

4 Devlet, kültürel azınlıkların kendi kültürel hakları için toplanma haklarını kullanmalarını teşvik eder. Bu amaçla, sanatçılara, bilim akademilerine, kültür derneklerine, sendikalara ve bilimsel ve yaratıcı faaliyetlerle uğraşan diğer birey ve kurumlar dahil, kamusal ve özel örgütlere mali ya da başka her türlü desteği sağlar. Devlet, bilim insanlarının, sanatçıların ve diğerlerinin sempozyum, konferans, seminer ve çalıştay gibi uluslararası bilimsel ve kültürel araştırma faaliyetlerine katılımlarını teşvik ve temin eder.

4 Erişilebilirlik, bireylerin ve toplulukların kültürden tam anlamıyla yararlanmaları için kırsal ve kentsel bölgelerde ayrım gözetmeksizin herkesin fiziksel ve mali açıdan erişebileceği etkili ve somut fırsatları kapsar. Bu bağlamda, yaşlılar, engelliler ve yoksulluk içinde yaşayanlar için erişim olanaklarının sağlanması ve kolaylaştırılması temel önem taşımaktadır. Ayrıca, erişilebilirlik herkesin tüm kültür biçimleri hakkında kendi tercih ettiği bir dilde enformasyon arama, alma ve paylaşma hakkını ve toplulukların ifade ve yaygınlaştırma araçlarına erişim hakkını içermektedir.

 Cumhuriyet

08.05.2012